Ở đây mình không chỉ nói tới chuyện đọc chữ cho hết câu. Đọc hiểu là khả năng nắm được điều cốt lõi mà người khác đang muốn truyền đạt: trọng tâm nằm ở đâu, điều gì là yêu cầu thật sự, điều gì chỉ là ví dụ, điều gì là bắt buộc và điều gì chỉ là ngữ cảnh phụ.
Nhiều người đọc một đoạn rất dài nhưng tâm trí chỉ lướt qua những từ khoá quen thuộc. Họ nghĩ là mình đã hiểu vì vài chữ nghe có vẻ quen. Nhưng tới lúc làm thì mới lộ ra là họ chỉ giữ lại một phiên bản rất sơ sài của điều vừa được nói.
Vì sao chuyện này nguy hiểm hơn tưởng tượng
Một khi đọc sai, toàn bộ phần sau rất dễ đi lệch. Người giao việc nghĩ rằng mình đã nói đủ. Người nhận việc nghĩ rằng mình đã hiểu đủ. Hai bên đều tin là mọi thứ đang ổn, cho tới khi kết quả hiện ra và không giống nhau chút nào.
Điều mệt nhất là những lỗi kiểu này thường không ồn ào ngay từ đầu. Nó không giống một bug hiện ra đỏ chói trên màn hình. Nó âm thầm hơn: một yêu cầu bị hiểu lệch, một chữ “ưu tiên” bị đọc thành “tuỳ chọn”, một ví dụ minh hoạ bị tưởng nhầm là kết luận cuối cùng.
Có những sai sót trông giống như thiếu năng lực làm việc, nhưng gốc rễ thật ra chỉ là chưa đọc đủ kỹ để hiểu đúng điều cần làm.
Đọc hiểu không phải chuyện học thuật
Mình thấy nhiều người nghe tới “đọc hiểu” là liên tưởng tới trường lớp, văn mẫu hay những bài kiểm tra. Nhưng trong công việc, đây là một kỹ năng rất thực tế. Nó quyết định việc bạn có nắm đúng brief không, có hiểu đúng vấn đề của khách không, có đọc ra điều gì nằm sau câu chữ không.
Nhiều khi một tài liệu không hề khó. Cái khó nằm ở chỗ người đọc không dừng lại đủ lâu để tự hỏi: đoạn này đang nhấn vào điều gì, người viết đang muốn mình làm gì, và có điểm nào mình đang tự suy ra thêm mà thực ra trong tài liệu không hề nói vậy.
Có lẽ vì vậy mà mình đánh giá cao sự cẩn thận này
Với mình, đọc kỹ không phải là tính cách chậm chạp. Nó là một dạng tôn trọng. Tôn trọng công sức người đã giải thích. Tôn trọng thời gian của người sẽ phải sửa sai nếu mình hiểu lệch. Và cũng là tôn trọng chính công việc của mình.
Có lẽ kỹ năng đọc hiểu quan trọng hơn ta nghĩ vì nó đứng rất gần với khả năng hiểu người khác. Mà hiểu người khác đủ đúng, trong nhiều trường hợp, đã là một nửa của việc làm cho đúng rồi.